|
Hvers vegna ekki Norðlingaölduveitu?
Um miðbik Íslands, suður af Hofsjökli eru víðáttumikil
gróðurlendi sem einu nafni kallast Þjórsárver.
Framtíð Þjórsárvera hefur verið til
umræðu í rúm 30 ár. Um 1970 voru uppi hugmyndir
um tröllaukið miðlunarlón í verunum í
allt að 593 m. hæð yfir sjó. Enn er seilst eftir
vatni og landi í Þjórsárverum til að auka
við orkuframleiðslu á Þjórsár-Tungnaársvæðinu
og nú af meiri hörku en nokkru sinni fyrr þó
umbeðið miðlunarlón hafi minnkað með tímanum
vegna andstöðu við að spilla þessari perlu íslenskra
óbyggða.
En hvað er það þá sem gerir Þjórsárver
svo verðmæt?
Landslag og náttúra í Þjórsárverum
er sérstæð og á sér ekki hliðstæðu
hér á landi.
Þjórsárver eru stærsta, fjölbreyttasta
og gróskumesta gróðurvin hálendisins en jafnframt
ein einangraðasta. Norðan þeirra rís Hofsjökull
en auðnir umlykja verin á þrjá vegu. Lífæð
Þjórsárvera er vatnið sem um þau rennur
í óteljandi kvíslum, lækjum, lindum, tjörnum
og pollum sem næra það gróðurfarslega stórveldi
sem þar lifir.
Miðað við legu og hæð yfir sjávarmáli
er líffræðilegur fjölbreytileik óvenju mikill.
þar eru fleiri tegundir blómplantna, mosa og fléttna
en annars staðar á hálendinu. Einnig er þar að
finna fjölbreyttasta votlendi miðhálendisins og langstærstu
freðmýrar landsins. Þótt Þjórsárver
séu þekktust fyrir fjölskrúðugt og frjósamt
votlendi eru þar einnig víðáttumikið þurrlendi
s.s. lyng og víðiheiðar. Þar finnast tegundir
plantna og smádýra sem eru sjaldgæfar á hálendinu.
Fuglalíf er fjölbreytt í verunum og ber þar hæst
heiðargæsabyggðin en Þjórsárver eru
langmikilvægasta varpland heiðagæsar í heiminum
og eru þau sérstaklega mikilvæg fyrir stofninn þegar
hann er í lágmarki.
Landslag í Þjórsárverum er stórbrotið,
útsýnið og náttúrufegurðin er eitt
af aðalsmerkjum svæðisins. Hvítur jökullinn,
traustur bakvörður með skriðjöklum sínum
fellum og fjöllum. Hæst ber þar Arnarfell hið mikla.
Flókið mynstur árfarvega og sandeyra, votlendis, tjarna,
heiða og alda mynda fjölbreytt landslag.
Þjórsárver eru landfræðilega, vistfræðilega,
vatnafarslega og landslagslega ein heild, sem ekki verður aðskilin.
Allar þær hugmyndir sem fram hafa komið um virkjunar-
eða veituframkvæmdir á svæðinu hefðu djúpstæð
og skaðleg áhrif á vistkerfi, vatnabúskap og
landmótun að ótöldum hinum sjónrænu
og fagurfræðilegu áhrifum.
Verndarákvæði- Íslendingar bera alþjóðlega
ábyrgð.
|

Gullbrá
(Saxifraga hirculus),
einkennisplanta Þjórsárvera.
|
Stór
hluti Þjórsárvera er friðland. Síðan
1991 hafa Þjórsárver verið viðurkennd
sem alþjóðlega mikilvægt votlendissvæði
samkvæmt Ramsar samningnum, sem er alþjóðlegur
samningur um verndun votlendis. Hlutverk hans er að viðhalda
líffræðilegri fjölbreytni, sem skiptir máli
fyrir starfsemi vistkerfa og hringrás vatns á jörðinni.
Þjórsárver falla einnig undir Bernarsamninginn
sem miðast við vernd tegunda þar sem stór
hluti heiðargæsarinnar á þar búsvæði.
Ísland ber þar alþjóðlega ábyrgð.
Einnig er svæðið á eftirfarandi listum; Important
Bird Areas in Europe, Vatnavernd Náttúruverndarráðs,
Votlendisskrá Landverndar, Yfirlit yfir helstu votlendi
á Norðurlöndum og Nordiske Vassdrag.
Að
auki hafa sandmýravist í Eyvafeni, víðikjarrvist
í Arnarfelli og rústamýravist sem er víða
í verunum hátt verndargildi.
Gullbrá (Saxifraga hirculus) sem er fágæt
og friðuð planta í Evrópu má kalla
einkennistegund Þjórsárvera.
Í skýrslu um 1. áfanga Rammaáætlunar
lenda samvegin náttúruverðmæti Þjórsárvera
í efsta sæti og nýleg úttekt viðurkenndra
sérfræðinga bendir til þess að svæðið
gæti átt heima á heimsminjaskrá.
|
Norðlingaölduveitu
má ekki reisa vegna þess að Þjórsárver
eru óumdeilanlega eitt verðmætasta svæði á
hálendi Íslands og hníga öll rök að
því að það sé eitt brýnasta verkefni
í náttúruvernd á Íslandi í dag
að standa vörð um þau. Ekki eru fyrir hendi neinir
svo ríkir hagsmunir sem réttlæta að verunum verði
spillt á nokkurn hátt. Því ber að láta
ógert allt það sem hindrar það að Þjórsárver
njóti viðeigandi verndar.
|